O Tούρκος Εμπορικός Ακόλουθος Νετζμί Ουγκουρλού στο γραφείο του στην Αθήνα

Πριν δυο χρόνια, είχαμε δημοσιεύσει συνέντευξη(GRTRnews.com/Kerem Soysalan-Ιούλιος 2004) του Γενικού Γραμματέα Εξωτερικού Εμπορίου της Τουρκίας Tuncer Kayalar. Σε ερώτησή μας για τα σημαντικότερα προβλήματα των διμερών εμπορικών σχέσεων, είχε αναφέρει τη δυσκολία απόκτησης βίζας και την περιορισμένη διάρκεια της, τη δυσκολία έκδοσης αδειών παραμονής, τις καθυστερήσεις των διαδικασιών στα τελωνεία των συνόρων. Έχει βελτιωθεί από τότε η κατάσταση;

Δυστυχώς δεν είναι δυνατόν ν' απαντήσω θετικά σ' αυτή την ερώτηση. Στο διάστημα των προηγούμενων δύο ετών, δεν έχουν υπάρξει θετικές εξελίξεις σχετικά μ' αυτό το θέμα. Και ένα από τα μεγαλύτερα εμπόδια που αντιμετωπίζουν επί του παρόντος οι εταιρίες μας που θέλουν να συνάψουν επιχειρηματικές σχέσεις με την Ελλάδα είναι το πρόβλημα της βίζας. Τα γεγονότα που συμβαίνουν κατά διαστήματα όσον αφορά το θέμα της βίζας είναι πράγματι πολύ λυπηρά, ακόμη και εταιρίες μας που είναι πολύ γνωστές και έχουν κύρος στην Τουρκία, αντιμετωπίζουν προβλήματα βίζας. Ούτε και σε θέματα άδειας παραμονής και εργασίας έχει υπάρξει κάποια ευελιξία. Οι δυσκολίες και σ' αυτόν τον τομέα συνεχίζονται. Στις πύλες εισόδου έχει υπάρξει μια συγκριτική βελτίωση σε σχέση με δύο χρόνια πριν, αλλά κι εκεί συνεχίζονται να υπάρχουν περιστασιακά προβλήματα.

Το 1996 ο όγκος των διμερών εμπορικών σχέσεων ήταν 585,2 εκατ. δολάρια.  Το 2000 έγινε 846 εκατ. δολάρια, το 2003 1 δις 391 εκατ. δολάρια, το 2004 1.908 εκατ., ενώ το 2005 έφθασε τα  2 δις 124 εκατ. δολάρια. Νομίζετε ότι θα υπάρξει κορεσμός και η ανοδική πορεία θα σταματήσει τα επόμενα χρόνια;

Οι εξαγωγές μας έχουν τετραπλασιαστεί την τελευταία πενταετία (ενώ ανέρχονταν σε 430 εκατομμύρια $ το 2000, αναμένεται να φτάσουν τα 1.700 εκ. $ στο τέλος του 2006). Όσον αφορά τις εισαγωγές της Ελλάδας προς την Τουρκία, παρατηρείται μια αυξανόμενη τάση τα τελευταία χρόνια. Ενώ το 2000 οι εισαγωγές μας ήταν 210 εκ. $, στο τέλος αυτού του έτους αναμένεται να φτάσουν το 1 δις $. Εντούτις, η Ελλάδα παρουσιάζει την εικόνα μιας χώρας που αντιμετωπίζει την εσωτερική της ζήτηση με εισαγωγές σε επίπεδο 80%, το οποίο ισούται με 54 δις $. Γι' αυτό το λόγο κι αν λάβουμε υπόψη τη γεωγραφική εγγύτητα, δεν θα είναι καθόλου ουτοπική η πρόβλεψη ότι οι διμερείς εμπορικές συναλλαγές να φτάσουν το ύψος των 5 και 10 δισεκατομμυρίων $. Αυτή η δυναμική υπάρχει και με το παραπάνω.

Σε τι βαθμό έχουν διεισδύσει οι τουρκικές επιχειρήσεις στην ελληνική αγορά;

Το 1999 έχει υπάρξει ένα έτος καμπής, μια αναγέννηση για τις οικονομικές και εμπορικές σχέσεις μεταξύ Τουρκίας και Ελλάδας, οι οποίες ήταν άκρως περιορισμένες λόγω των προβλημάτων που συνεχίζονταν από το παρελθόν και αποκαλούντο ως πολιτικά προβλήματα. Όπως είναι γνωστό, κατά τη διάρκεια της προσέγγισης που υπήρξε μετά τους καταστροφικούς σεισμούς που συνέβησαν το 1999 και στις δύο χώρες, υπήρξαν θετικές εξελίξεις πέρα των προσδοκιών και ζήσαμε μια πραγματική έκρηξη στις οικονομικές, εμπορικές και πολιτιστικές σχέσεις. Είναι γεγονός ότι ιδιαίτερα τα τελευταία 3-4 χρόνια οι ελληνικές εταιρίες που ενδιαφέρονται να επενδύσουν στην Τουρκία έχουν αυξηθεί σε αξιοπρόσεκτο βαθμό. Σύμφωνα με τα στοιχεία του Ελληνοτουρκικού Συμβουλίου, ενώ ο αριθμός των ελληνικών εταιριών που έχουν επενδύσει στην Τουρκία το 20002 ήταν 44, αυτός ο αριθμός στο τέλος του 2005 ανήλθε στις 80, ενώ τον Σεπτέμβριο του 2006 έφτασε περίπου τις 130. Αυτό το ενδιαφέρον προς την Τουρκία καθώς και οι αριθμοί είναι απίστευτοι και είναι η πιο χειροπιαστή απόδειξη της συνεργασίας και εξέλιξης των σχέσεων μεταξύ των χωρών μας και γι' αυτό το λόγο, αυτές οι εξελίξεις είναι άκρως ενθαρρυντικές και ελπιδοφόρες.

Σε τι βαθμό έχουν διεισδύσει οι ελληνικές επιχειρήσεις στην τουρκική αγορά;

Από την άλλη, όταν κοιτάμε τις επενδύσεις των τουρκικών εταιριών στην Ελλάδα, βλέπουμε ότι η εικόνα δεν είναι καθόλου ενθαρρυντική. Το Ελληνικό κράτος συνεχίζει να δημιουργεί προβλήματα όσον αφορά τη χορήγηση άδειας παραμονής και εργασίας, κάτι που έχει ως αποτέλεσμα οι τουρκικές εταιρίες που μπορούν να θεωρηθούν ότι έχουν κάνει μια αξιόλογη επένδυση στην Ελλάδα να είναι μόνο 9-10 στον αριθμό. Καμία από αυτές δεν έχει κάνει επένδυση στον παραγωγικό τομέα, ενώ οι τομείς που κατά βάση έχουν επενδύσει είναι το εμπόριο και οι υπηρεσίες. Στα τέλη του 2005, η εταιρία Istikbal Mobilya είχε τρία καταστήματα στην Κομοτηνή, τη Ξάνθη και την Αλεξανδρούπολη, το εστιατόριο Tike είχε ένα κατάστημα στην Αθήνα, το ζαχαροπλαστείο Gulluoglu Baklava είχε δύο αντιπροσώπους στην Αθήνα, σε καμία από τα οποία υπήρχε Τούρκος συνέταιρος. Το Νοέμβριο του 2005 οι εταιρίες İpekyol, İnci Ayakkabı, Coton και Melissa άνοιξαν καταστήματα στην Αθήνα και ξεκίνησαν τις δραστηριότητές τους στους τομείς του έτοιμου ενδύματος και των υποδημάτων. Ενώ το 2006 ξεκίνησε τις δραστηριότητές της με 3 καταστήματα σε Κηφισιά, Γλυφάδα και Κολωνάκι μια από τις πιο αξιόλογες εταιρίες ετοίμου ενδύματος της Τουρκίας, η GIZIA.

Στο επίπεδο που έχουν φθάσει σήμερα οι διμερείς εμπορικές μας σχέσεις, νομίζετε ότι ένα θερμό επεισόδιο μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας θα ήταν ικανό να προκαλέσει προβλήματα στις επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται στις δύο χώρες; Μπορούν οι Τούρκοι και Έλληνες επιχειρηματίες να αισθάνονται ασφαλείς για τις επενδύσεις τους;

Όπως είναι γνωστό, η συνεργασία που ξεκίνησε μεταξύ της Finansbank και της Εθνικής Τράπεζας Ελλάδος αξιολογείται πολύ θετικά σε Ελλάδα και Τουρκία και είναι μια επένδυση με ύψος ικανό να δώσει μια νέα σοβαρή ώθηση στις διμερείς οικονομικές σχέσεις. Το κεφάλαιο των 2.8 δις $ που έχει επενδύσει η Ελληνική τράπεζα στην Τουρκία αντιπροσωπεύει ένα από τα μεγαλύτερα μεγέθη ξένου κεφαλαίου στην Τουρκία και από την άλλη είναι η μεγαλύτερη ελληνική επένδυση στο εξωτερικό. Αυτό σημαίνει ότι το περιβάλλον εμπιστοσύνης ανάμεσα στις δύο χώρες έχει αποκτήσει μια σταθερότητα που δεν έχει πια επιστροφή. Οι δύο κοινωνίες εμπιστεύονται πλέον η μία την άλλη. Το πιο χειροπιαστό δείγμα γι' αυτό είναι το γεγονός ότι ενώ εδώ και χρόνια η Ελλάδα παραδοσιακά ερχόταν πρώτη στον κατάλογο των απειλών για την Τουρκία, πρόσφατα έχει παραχωρήσει την πρωτιά σε άλλες χώρες. Απ' αυτήν την άποψη, εγώ προσωπικά δεν πιστεύω ότι θα συμβούν γεγονότα που θα μπορούσαν να χαλάσουν τις αμοιβαίες επενδυτικές και εμπορικές σχέσεις. Ακόμη κι αν γίνει κάτι τέτοιο, υπάρχει ένας πολύ καλός διάλογος και μια καλή συνεργασία μεταξύ των κυβερνήσεων των δύο χωρών και καταβάλλεται προσπάθεια ώστε τα όποια προβλήματα να λύνονται σε κλίμα κατανόησης και συνεργασίας, χωρίς να εντείνονται ιδιαίτερα οι σχέσεις. Το πιο πρόσφατο παράδειγμα γι' αυτό είναι το περιβάλλον συνεργασίας και κατανόησης που υπήρξε μεταξύ των αεροπορικών δυνάμεων κατόπιν της σύγκρουσης των ελληνικών και τουρκικών αεροσκαφών πάνω από το Αιγαίο.

Tελειώνοντας, επιτρέψτε μας να σας κάνουμε και μια πιο ανεπίσημη ερώτηση.Yπηρετείτε δύο χρόνια στην Ελλάδα. Μπορείτε να μας πείτε μερικά πράγματα που σας έχουν κάνει εντύπωση από την ελληνική καθημερινότητα;

Ένα από τα πράγματα που μου προκαλούν εντύπωση είναι η σημασία που δίνουν οι Έλληνες στην καλοπέρασή τους. Μετά από μια συγκεκριμένη ώρα, η προτεραιότητά τους είναι η ξεκούραση και η διασκέδαση, και δεν κάνουν καμία παραχώρηση επ' αυτού. Ένα άλλο γεγονός είναι η αντίληψη που έχουν οι Έλληνες για τη δημοκρατία. Δεν πιστεύω ότι υπάρχουν τόσες πολλές απεργίες και μαζικές διαδηλώσεις σε άλλη χώρα. Γίνονται 7-8 διαδηλώσεις τον μήνα και μάλιστα σε σημείο που να μπλοκάρουν την καθημερινότητα. Για παράδειγμα, είναι αδιανόητο το γεγονός ότι οι τράπεζες ή οι λιμενικές υπηρεσίες απεργούν συνολικά για 1 με 1.5 μήνα το χρόνο.

--------------------------------------------------------
(Mετάφραση από τα τουρκικά: Mπερίν Μυϊσλή)