Την ανησυχία των επιστημόνων προκαλεί η συμπεριφορά του ρήγματος της Ανατολίας, ιδίως το τμήμα του που βρίσκεται στα Πριγκηπόννησα, κοντά στην Κωνσταντινούπολη. Μια νέα διεθνής επιστημονική έρευνα, με ελληνική συμμετοχή από το Γεωδυναμικό Ινστιτούτο της Αθήνας, περιλαμβάνει την τοποθέτηση στον πυθμένα της Θάλασσας του Μαρμαρά ευαίσθητων οργάνων, που θα καταγράφουν κάθε κίνηση του ρήγματος προκειμένου να υπάρχει σαφής εικόνα για τη συμπεριφορά του. Οπως φοβούνται οι επιστήμονες, ένας ισχυρός σεισμός σε κοντινή απόσταση από την Κωνσταντινούπολη μπορεί να προκαλέσει πολλά θύματα και πολύ σοβαρές καταστροφές.

Η έρευνα του GoNaf (Γεωφυσικό Ινστιτούτο του Βόρειου Ρήγματος της Ανατολίας) αφορά σειρά γεωτρήσεων στη Θάλασσα του Μαρμαρά, κοντά στα Πριγκηπόννησα, μέσα στο ρήγμα της Ανατολίας. Στην ομάδα συμμετέχουν πενήντα επιστήμονες από διάφορες χώρες και την Ελλάδα εκπροσωπεί το Γεωδυναμικό Ινστιτούτο με τον εντεταλμένο ερευνητή κ. Γεράσιμο Χουλιάρα, ο οποίος θα μεταβεί για τον λόγο αυτόν στην Τουρκία στα μέσα Απριλίου. «Οι γεωτρήσεις θα πραγματοποιηθούν στα σημεία του ρήγματος της Ανατολίας όπου παρατηρείται αυξημένη επικινδυνότητα για έναν ισχυρό σεισμό τα επόμενα χρόνια», λέει στην «Κ». «Με τις γεωτρήσεις, που θα πραγματοποιηθούν από ειδικό σκάφος -το οποίο μεταφέρει 40 τόνους μηχανημάτων- θα τοποθετηθούν σε μεγάλα βάθη ειδικά όργανα. Τα όργανα αυτά θα καταγράφουν διαφορετικές σεισμικές παραμέτρους, όπως τη σεισμικότητα, την παραμόρφωση του φλοιού, την εκπομπή αερίων κ. λπ. Πρόκειται για φυσικές παραμέτρους οι οποίες μας δίνουν χρήσιμες πληροφορίες για τη συμπεριφορά του ρήγματος».

Η επιστημονική έρευνα θα προσπαθήσει να απαντήσει σε μια σειρά από ερωτήματα: ποιες περιοχές του ρήγματος δέχονται μεγαλύτερες πιέσεις, πώς η δομική ανομοιογένεια του ρήγματος επηρεάζει τη διαδικασία επώασης σεισμού, ποια είναι η συνέχεια του ρήγματος σε βάθος και αν υπαρχει σε μεγαλύτερο βάθος κάποιο άλλο σημαντικότερο ρήγμα. Τα δεδομένα που θα προκύψουν από τις γεωτρήσεις θα καταγράφονται και θα μελετώνται στο κεντρικό εργαστήριο, που θα δημιουργηθεί στα Πριγκηπόννησα.

«Η διεθνής επιστημονική κοινότητα και ιδιαίτερα οι Τούρκοι συνάδελφοι ανησυχούν πολύ για την εξέλιξη του ρήγματος της Ανατολίας», λέει στην «Κ» ο κ. Χουλιάρας. «Αυτό που τους ανησυχεί περισσότερο είναι ότι η σεισμική επικινδυνότητα έχει εστιαστεί πλέον σε ένα συγκεκριμένο τμήμα, μόλις 20-30 χιλιόμετρα από την Κωνσταντινούπολη. Ενας σεισμός 7-7,5 Ρίχτερ στο συγκεκριμένο σημείο εκτιμάται ότι θα έχει καταστροφικές επιπτώσεις σε μια μεγαλούπολη όπως η Κωνσταντινούπολη, που έχει τόσο μεγάλο πληθυσμό, τόσα παλιά κτίρια και όχι ιδιαίτερα γερές κατασκευές».

Η ελληνική συμμετοχή θα συμβάλλει στην επιστημονική έρευνα μέσω της παρακολούθησης της σεισμικότητας του τμήματος του ρήγματος της Ανατολίας που διεισδύει στον ελλαδικό χώρο, μετά τα Δαρδανέλλια. «Θα παρέχουμε όλα τα στοιχεία που καταγράφουν οι σεισμογραφοι της Λήμνου και της Ροδόπης, ενώ μέσα στα επόμενα χρόνια υπάρχει η πρόθεση να τοποθετηθεί σεισμογράφος και στη Σαμοθράκη, διότι βρίσκεται ακριβώς επάνω στο ρήγμα της Ανατολίας».

Mετακινείται προς τη Δύση

Η περιοχή του βορείου ρήγματος της Ανατολίας έχει μήκος 1.400 χλμ. Το ρήγμα χωρίζει την πλάκα της Ανατολίας, η οποία κινείται προς τα δυτικά, από την ευρασιατική πλάκα. Η κίνηση της περιοχής του ρήγματος αυξάνει σταθερά: ήταν 6,5 χιλιοστά/έτος προ δεκαπενταετίας, έφθασε στα 17 χιλιοστά/έτος την προηγούμενη πενταετία και στα 20-30 χιλιοστά/έτος σήμερα, με κατεύθυνση τα νοτιοδυτικά. Σύμφωνα με το GoNaf, η θάλασσα του Μαρμαρά έχει ένα σεισμικό κενό σε τμήμα μήκους 100 χλμ., το οποίο δεν έχει «σπάσει» από το 1766 και είναι ικανό να «δώσει» σεισμό της τάξης των 7,4 Ρίχτερ. Οι μεγαλύτεροι σεισμοί στο ρήγμα έγιναν στο Γκάνος το 1912 και στο Ιζμίτ το 1999 (7,4 Ρίχτερ έκαστος).