Πυκνώνουν τα βιβλία με θέμα την πρόσφατη ιστορία Ελλήνων και Τούρκων
Τη φορτισμένη πρόσφατη ιστορία προσεγγίζουν, με τη βοήθεια άλλοτε της λογοτεχνίας κι άλλοτε της ιστορίας και της έρευνας, εκδόσεις που κυκλοφορούν το τελευταίο διάστημα στην Ελλάδα. Οι σχέσεις Ελλάδας - Τουρκίας ήταν πάντα ένα θέμα ευαίσθητο. Αρχικά το άγγιξε η λογοτεχνία των Ελλήνων και των Τούρκων συγγραφέων. Η Μαρία Ιορδανίδου με τη δημοφιλέστατη «Λωξάντρα» της, ο Γιασάρ Κεμάλ, η Διδώ Σωτηρίου, και πρόσφατα η Μάρω Δούκα είναι μερικοί μόνο από τους συγγραφείς που καταπιάστηκαν με το θέμα.
Το τελευταίο διάστημα η ιστορική έρευνα και η προσέγγιση σύγχρονων ιστορικών φέρνουν στο φως νέα στοιχεία και επιτρέπουν πιο ψύχραιμη παρατήρηση στην ιστορική διαδρομή της συνύπαρξης των δύο εθνοτήτων στο παρελθόν και της σύγκρουσης που ακολούθησε.
Ετσι πρόσφατα εμφανίστηκαν στα βιβλιοπωλεία και συζητήθηκαν το βιβλίο του Σπύρου Βρυώνη «Ο μηχανισμός της καταστροφής» (εκδ. Εστία), το οποίο αναφέρεται στο τουρκικό πογκρόμ της 6ης και 7ης Σεπτεμβρίου, 1955, μια βιογραφία του Μουσταφά Κεμάλ για τα χρόνια που έζησε και μεγάλωσε στη Θεσσαλονίκη, με τίτλο «Μουσταφά Κεμάλ - Ο βίος και η πολιτεία του στη Θεσσαλονίκη» (εκδ. Εξάντας), η προσέγγιση του αρχισυντάκτη του Economist Μπρους Κλαρκ για τις μαζικές απελάσεις που διαμόρφωσαν τη σύγχρονη ζωή των δύο χωρών, με τίτλο «Δυο φορές ξένος» (εκδ. Ποταμός), και η μελέτη της Μερόπης Αναστασιάδου «Οι Ρωμηοί της Πόλης» (Εστία), ενώ ο δημοσιογράφος Αλέξανδρος Μασαββέτας μόλις εξέδωσε το αγγλόφωνο βιβλίο του «Istanbul - A city of absences». Ομως μεγάλο μερίδιο έχει και η λογοτεχνία στην προσπάθεια κατανόησης είτε της κοινής συμβίωσης, είτε της ψυχοσύνθεσης των δύο εθνοτήτων, είτε της χωριστής -από ένα σημείο και μετά- διαβίωσης και των αναμνήσεων που παρέμειναν. Ετσι, από τις εκδόσεις «Θεμέλιο» κυκλοφόρησε το βιβλίο του Κεμάλ Αναντόλ «Ο μεγάλος χωρισμός», ενώ στη ζωή και τη μοίρα κρατών και ανθρώπων αναφέρεται ο νομπελίστας Ορχάν Παμούκ στο βιβλίο του «Χιόνι» (εκδ. Ωκεανίδα). Τέλος, τα πρακτικά της Εταιρείας Μελέτης της καθ’ ημάς Ανατολής αναφέρονται στους Τούρκους λογοτέχνες του 20ού αιώνα, που γράφουν και μιλούν για τους Ρωμιούς.
Εχουμε άραγε τη διάθεση να δούμε πιο ψύχραιμα την πρόσφατη ιστορία των δύο χωρών; Ο καθηγητής Διεθνούς Δικαίου στο πανεπιστήμιο Μπιλγκί της Κωνσταντινούπολης, Χάρης Δήμητρας, συμφωνεί με τη διαπίστωση, και εκτιμά ως θετική την εξέλιξη, αφού «είναι πολύ πιο δύσκολο να μισήσεις κάποιον όταν αρχίσεις να τον γνωρίζεις. Βεβαίως υπάρχουν κάποιοι που εξαργυρώνουν κάπως το ότι η Τουρκία απλώς πουλάει, κι αυτό κυρίως αφορά τη λογοτεχνία. Δεν είναι τυχαίο ότι σε κάθε περιοδικό υπάρχει κι ένα κομμάτι για την Κωνσταντινούπολη. Ισως αργήσαμε να το κάνουμε και τώρα το παρακάνουμε. Στην Ελλάδα μπήκαμε σε μια διαδικασία επαναπροσδιορισμού της δικής μας ταυτότητας και ένας από τους όρους συζήτησης είναι και ο άλλος».
