Προσκεκλημένος για την τρίτη ετήσια διάλεξη του Διεθνούς Κέντρου Μελετών του Ευξείνου Πόντου (ΔΙΚΕΜΕΠ), ενώπιον πολυπληθούς ακροατηρίου ο κ. Γιασάρ Γιακίς, πριν σκιαγραφήσει το νέο τοπίο στην Παρευξείνια περιοχή μετά τον «πόλεμο των 5 ημερών στον Καύκασο», προχώρησε σε απολογισμό των δράσεων του Οργανισμού Συνεργασίας του Ευξείνου Πόντου, καθώς έλαβε από την πρώτη στιγμή ενεργό μέρος στην ίδρυση του μοναδικού σημαντικού διεθνούς οργανισμού στην περιοχή της Μαύρης Θάλασσας.

Ανέδειξε ως θετικά σημεία το γεγονός ότι ο οργανισμός ενίσχυσε μέσω συγκεκριμένων πρωτοβουλιών τη συνειδητοποίηση για τα οφέλη από την οικονομική συνεργασία ενώ προκάλεσε, παράλληλα, το διεθνές ενδιαφέρον, με την Τυνησία, την Αυστρία, την Αίγυπτο και την Ιαπωνία να επιζητούν το καθεστώς του παρατηρητή.

Απέδωσε το γεγονός ότι ο οργανισμός, στην δεκαεξαετή ιστορία του, δεν ανταποκρίθηκε στις προσδοκίες στο ότι η περιοχή «φιλοξενεί» τέσσερις «παγωμένες συγκρούσεις» (Ναγκόρνο-Καραμπάχ, Αμπχαζία, Νότια Οσετία και Υπερδνειστερία, με τις τρεις πρώτες στον Καύκασο), στην απουσία συγκεκριμένων προγραμμάτων, στην αποτυχία στη εκπόνηση βραχυπρόθεσμων στρατηγικών και στην έλλειψη επαρκούς εμπλοκής του ιδιωτικού τομέα.

Ο κ. Γιασάρ Γιακίς αναφέρθηκε σε άλλες πρωτοβουλίες συνεργασίας στην περιοχή: στον τομέα της ναυτικής συνεργασίας, στην πρωτοβουλία BLACKSEAFOR (Black Sea Naval Cooperation Task Group) και την πρωτοβουλία Black Sea Harmony και σε πολιτικό επίπεδο, στην πρωτοβουλία «Πλατφόρμα για τη Σταθερότητα και Συνεργασία στον Καύκασο».

Υποστήριξε ότι η κρίση στη Γεωργία ανέδειξε τους περιορισμούς ως προς τη χωρητικότητα των πολεμικών σκαφών μη παρευξείνιων χωρών που διέρχονται από τα Στενά και το χρόνο παραμονής τους στη Μαύρη Θάλασσα που θέτει η Συνθήκη του Μοντρέ. Σε ερώτηση, ωστόσο, κατά πόσον ασκούνται πιέσεις για αναθεώρηση της Συνθήκης όχι μόνον ως προς αυτές τις παραμέτρους αλλά και ως προς τον τύπο των πολεμικών σκαφών, είπε ότι «σε εξαιρετικές περιπτώσεις, όπως η κρίση στη Γεωργία, τείνουμε να αγνοούμε τον σταθεροποιητικό ρόλο που έπαιξε η Συνθήκη στην περιοχή».

«Η Τουρκία πιστεύει ότι η σταθερότητα που επικράτησε στα Στενά και σε αυτή την περιοχή ήταν το αποτέλεσμα της καλής ισορροπίας που εξασφαλίστηκε μέσω της Συνθήκης του Μοντρέ. Αν βρούμε έναν άλλο παράγοντα, μια άλλη φόρμουλα που θα είναι τόσο αποτελεσματική όσο και η Συνθήκη του Μοντρέ, εναπόκειται στις χώρες που έχουν υπογράψει τη Συνθήκη να προχωρήσουν σε αλλαγή. Πρέπει να πάρουμε τη γνώμη των παρευξείνιων χωρών. Αν δεν δέχονται κάτι, είναι δύσκολο να το επιβάλλουμε», τόνισε.

Μιλώντας για το ρόλο της Ρωσίας στην κρίση στη Γεωργία, ο κ. Γιασάρ Γιακίς είπε ότι «πριν, δεν γνωρίζαμε πώς οι έννοιες 'πίσω αυλή' και 'εγγύς εξωτερικό' μπορούν να μεταφραστούν σε συγκεκριμένη δράση. Τώρα γνωρίζουμε ότι εννοούν αυτά που λένε».

Ο κ. Γιακίς θεωρεί ότι αφενός, λόγω της ανάδυσης εκ νέου της Ρωσίας ως ισχυρής δύναμης υπό τον Βλαντιμίρ Πούτιν και χάρη στην άνοδο των τιμών του πετρελαίου και φυσικού αερίου και, αφετέρου, λόγω της εγκατάστασης στοιχείων του αμερικανικού αντιπυραυλικού συστήματος στην Πολωνία και την Τσεχία, η Ρωσία αναζητούσε ευκαιρία για να προχωρήσει σε επίδειξη δύναμης. Και αυτή η χρυσή ευκαιρία της δόθηκε με την επέμβαση των γεωργιανών δυνάμεων στη Νότια Οσετία.

Εκτιμά ότι η Γεωργία είναι σημαντική για τη Ρωσία λόγω του ότι από τα εδάφη της διέρχεται ο πετρελαιαγωγός Μπακού -Τμπιλίσι-Τσεϊχάν, ο πετρελαιαγωγός Μπακού-Σούπσα και ο αγωγός φυσικού αερίου Μπακού-Τμπιλίσι-Ερζερούμ.

Ο Τούρκος αξιωματούχος δεν βλέπει πώς η Ρωσία μπορεί με στρατιωτικά μέσα να υποχρεωθεί να αποχωρήσει από τη Νότια Οσετία και την Αμπχαζία αλλά, ταυτόχρονα, διερωτάται πώς η Μόσχα θα εξηγήσει στη διεθνή κοινότητα την παρατεταμένη στρατιωτική παρουσία της σε περιοχές της Δημοκρατίας της Γεωργίας, την εθνική κυριαρχία της οποίας αναγνωρίζει.

Η προώθηση ή όχι της συμφωνίας ενεργειακής συνεργασίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης με τη Ρωσία - στις διαπραγματεύσεις για την οποία οι Βρυξέλλες αποφάσισαν προσφάτως να προχωρήσουν - δεν θα έπαιζε κανέναν ρόλο στη στάση της Μόσχας στην κρίση, σύμφωνα με τον κ. Γιασάρ Γιακίς.

«Η Ρωσία θα ήταν διεκδικητική, με ή χωρίς τη συμφωνία ενεργειακής συνεργασίας με την ΕΕ. Σε καμία εξίσωση στην περιοχή είτε για τη Μαύρη Θάλασσα είτε επίσης για την ΕΕ δεν μπορεί να αγνοείται η Ρωσία. Η Ρωσία προορίζεται να είναι διεκδικητική σε όλες τις περιπτώσεις. Θα συνεχίσει να επιδεικνύει διεκδικητικότητα σε κάθε περίπτωση που θα προκύπτει», τόνισε εμφατικά.

Κατά την άποψη του κ. Γιασάρ Γιακίς, η κρίση στη Γεωργία ανέδειξε τον εύθραυστο χαρακτήρα της περιοχής της Μαύρης Θάλασσας, τη σημασία της εξασφάλισης σταθερότητας στην περιοχή καθώς και τη σημασία της έγκαιρης εύρεσης λύσεων σε περιπτώσεις κρίσης. Ανέδειξε επίσης την ανάγκη της Ρωσίας για διατήρηση ισχυρότερου στόλου στη Μαύρη Θάλασσα, εξέλιξη η οποία αφενός φέρνει στο επίκεντρο του ενδιαφέροντος τη συμφωνία που υπεγράφη μεταξύ Μόσχας και Κιέβου για εκκένωση των ναυτικών εγκαταστάσεων της Σεβαστούπολης το 2016 και αφετέρου, την αναβάθμιση της ναυτικής παρουσίας μη παρευξείνιων χωρών στη Μαύρη Θάλασσα όπως προβλέπεται από τη Συνθήκη του Μοντρέ. Ανέδειξε, επίσης, τη συμβολή της Συνθήκης του Μοντρέ στην εξασφάλιση σταθερότητας στην περιοχή.

Υπογράμμισε, τέλος, ότι ο βασικός λόγος που το πρόγραμμα κατασκευής του αγωγού «Ναμπούκο» - ο οποίος προορίζεται να τροφοδοτήσει την Ευρώπη με φυσικό αέριο, παρακάμπτοντας τη Ρωσία - βρίσκεται σε ιδιαίτερα αρχικό στάδιο, είναι ότι λείπει η αρχική προϋπόθεση, δηλαδή ο εντοπισμός κοιτασμάτων με αποθέματα ικανά να τροφοδοτήσουν έναν αγωγό με τη δυναμικότητα μεταφοράς του «Ναμπούκο».

«Μόνον το Ιράν μπορεί να τροφοδοτήσει έναν αγωγό όπως ο 'Ναμπούκο'. Σε αυτό το στάδιο, ο 'Ναμπούκο' είναι νεφελώδης», τόνισε ο κ. Γιασάρ Γιακίς.

«Η Τουρκία είναι, ωστόσο, σε θέση να αρχίσει να δέχεται φυσικό αέριο σε μικρότερες ποσότητες από άλλες πηγές. Δέχεται ήδη αέριο από το Αζερμπαϊτζάν, από τη Ρωσία, από το Ιράν, ένας άλλος αγωγός φυσικού αερίου από την Αίγυπτο πλησιάζει τα τουρκικά σύνορα και όταν σταθεροποιηθεί το Ιράκ θα μπορούμε να δεχόμαστε φυσικό αέριο από το βόρειο Ιράκ. Από τον 'Ναμπούκο' λείπουν συστατικά μέρη», πρόσθεσε.

πηγή: www.kathimerini.gr με πληροφορίες από ΑΠΕ - ΜΠΕ